اندومتریوز یکی از بیماری های شایع و در عین حال پیچیده زنان بوده که بافتی مشابه با پوشش داخلی رحم (آندومتر) در خارج از رحم رشد می کند و باعث بروز درد، ناباروری و مشکلات مختلف دیگر می شود. اما چرا برخی از زنان به این بیماری مبتلا می شوند؟ چه عواملی در شدت علائم این بیماری نقش دارند؟ پاسخ به این پرسشها هنوز به طور کامل مشخص نیست اما تحقیقات فراوانی در این زمینه در حال انجام است. در این مقاله قصد داریم به بررسی اندومتریوز، علائم، دلایل بروز، عوارض، روشهای تشخیص و درمان بیماری بپردازیم پس با ما همراه باشید.
آندومتریوز چیست؟
آندومتریوز یک نوع بیماری رحم بوده که در آن بافت مشابه بافت داخلی رحم در خارج از رحم رشد می کند. این بافت در قسمت های مختلفی از بدن زنان مانند تخمدان ها، لوله های فالوپ یا سطح داخلی لگن قرار می گیرد. این رشد غیرطبیعی باعث ایجاد التهاب، چسبندگی و تغییرات ساختاری در نواحی اطراف خواهد شد. اندومتریوز یک بیماری مزمن بوده که نیاز به مدیریت و درمان مناسب دارد.
علائم آندومتریوز
اندومتریوز تاثیر قابل توجهی روی زندگی زنان داشته و با مجموعه ای از علائم مختلف همراه است. این علائم در شدت و نوع از فردی به فرد دیگر متفاوت می باشد و در برخی از زنان بدون علائم یا علائم خفیفی ظاهر می شود. به طور کلی علائم این بیماری به شرح زیر است:
- درد هنگام رابطه جنسی
- تورم یا نفخ در ناحیه شکم
- درد مزمن در شکم یا کمر
- مشکلات در باروری و نازایی
- احساس خستگی مداوم و ضعف
- خونریزی های شدید یا نامنظم قاعدگی
- درد شدید و غیرطبیعی در ناحیه لگن مخصوصا هنگام قاعدگی
- درد در هنگام ادرار یا اجابت مزاج به خصوص در دوران قاعدگی
بیشتر بخوانید: روشهای پیشگیری از اندومتریوز
علت بروز آندومتریوز
بهتر است بدانید علت دقیق بروز آندومتریوز هنوز به طور کامل مشخص نشده اما چند نظریه و عامل محتمل برای بروز این بیماری مطرح شده است. قابل ذکر است که این عوامل به صورت جداگانه یا ترکیبی باعث رشد غیر طبیعی بافت اندومتر در خارج از رحم میشوند. به طور کلی مهمترین دلایل بروز این عارضه به شرح زیر است:
- عوامل ژنتیکی: سابقه خانوادگی نقش مهمی در افزایش احتمال ابتلا به اندومتریوز دارد.
- تغییرات سلولی: سلول های پوشش لگن یا دیگر بافت ها به سلول های شبیه اندومتر تبدیل می شوند.
- اختلالات سیستم ایمنی: سیستم ایمنی بدن نمی تواند بافت های غیرطبیعی را شناسایی و از بین ببرد.
- قاعدگی معکوس: در این حالت، بخشی از بافت رحم به جای خروج از بدن به سمت عقب و داخل لگن حرکت می کند و در آنجا رشد می کند.
انواع آندومتریوز
آندومتریوز به چند نوع مختلف تقسیم می شود که هر کدام بر اساس محل و شکل قرارگیری بافت اندومتریال خارج از رحم تعریف می شوند.
- آندومتریوز خارج از لگن: این نوع عارضه نادرتر بوده و شامل رشد بافت اندومتریال در نقاطی خارج از ناحیه لگن می باشد.
- آندومتریوز سطحی: در این نوع، بافت اندومتر به صورت لایه های نازک و سطحی روی پوشش داخلی لگن یا صفاق رشد می کند.
- آندومتریوز کیستیک: که به آن کیست شکلاتی نیز گفته می شود که شامل تشکیل کیست هایی پر از مایع قهوه ای رنگ در تخمدان ها است.
- آندومتریوز عمقی: در این نوع، بافت اندومتر به عمق بیش از 5 میلی متر در بافت ها و اندام های اطراف لگن نفوذ می کند و ممکن است روده، مثانه یا بافت های دیگر را درگیر کند.
عوامل خطر بیماری آندومتریوز
- وزن پایین: زنانی با شاخص توده بدنی پایین تر، ریسک بیشتری دارند.
- عدم زایمان: زنانی که هنوز زایمان نکرده اند، بیشتر در معرض این بیماری هستند.
- فواصل کوتاه بین قاعدگی ها: چرخه های قاعدگی کمتر از 27 روز عامل خطر می باشد.
- شروع قاعدگی زودهنگام: شروع عادت ماهانه در سنین پایین تر با افزایش خطر همراه است.
- اختلالات ساختاری در دستگاه تناسلی: مشکلاتی مانند انسداد مجرای قاعدگی خطر را افزایش می دهد.
- سابقه خانوادگی: داشتن مادر، خواهر یا نزدیکانی که مبتلا به آندومتریوز هستند، احتمال بروز بیماری را افزایش می دهد.
- قاعدگی های طولانی مدت یا شدید: دوره های قاعدگی طولانی تر از 7 روز یا خونریزی شدید ریسک آندومتریوز را افزایش می دهد.
بیشتر بخوانید: لاپاراسکوپی اندومتریوز چیست؟
عوارض بیماری آندومتریوز
آندومتریوز تنها یک بیماری دردناک نیست بلکه اگر به موقع تشخیص داده نشود و تحت درمان قرار نگیرد، عوارض متعددی برای سلامت جسمی و روانی فرد ایجاد می کند. یکی از جدی ترین عوارض آندومتریوز، ناتوانی در باردار شدن است. بافت آندومتریوز میتواند لوله های فالوپ را مسدود کند و باعث اختلال در تخمک گذاری می شود یا محیط رحم را برای لانهگزینی جنین نامناسب می کند.
حدود 30 تا 50 درصد از زنانی که اندومتریوز دارند با مشکلات باروری مواجه می شوند. درد شدید و مداوم در ناحیه لگن که ممکن است در زمان قاعدگی، هنگام رابطه جنسی، دفع ادرار یا مدفوع و حتی در طول روزهای عادی هم وجود داشته باشد که از عوارض شایع این بیماری است.
در برخی موارد آندومتریوز به مثانه، روده یا سایر اندام های مجاور گسترش پیدا می کند و باعث علائمی مانند نفخ، یبوست، اسهال، درد هنگام ادرار یا مدفوع و حتی خونریزی از این نواحی می شود. برخی مطالعات نشان داده اند که زنان مبتلا به آندومتریوز بیشتر در معرض ابتلا به برخی بیماری های مزمن مانند بیماری های خودایمنی، بیماری های قلبی و حتی برخی انواع سرطان هستند.
آیا آندومتریوز خطرناک است؟
آندومتریوز به خودی خود یک بیماری بدخیم یا کشنده نیست اما در صورت عدم درمان، عوارض جدی و طولانی مدت ایجاد می کند. این بیماری با رشد بافت شبیه آندومتر خارج از رحم باعث التهاب مزمن، درد شدید لگنی و در برخی موارد چسبندگی اندام های داخلی می شود. یکی از مهمترین نگرانی ها درباره خطرناک بودن آندومتریوز، تأثیر آن بر باروری است زیرا احتمال ناباروری را افزایش می دهد.
همچنین در موارد شدید، کیست های تخمدانی (آندومتریوما) و دردهای ناتوان کننده کیفیت زندگی را به طور قابل توجهی کاهش می دهند. بنابراین آندومتریوز اگرچه تهدیدکننده مستقیم جان نیست اما بیماری ای جدی است که نیاز به تشخیص زودهنگام و مدیریت پزشکی مناسب دارد.
روشهای درمان آندومتریوز
درمان آندومتریوز به شدت بیماری، علائم و شرایط خانم ها بستگی دارد و شامل ترکیبی از روشهای زیر می باشد. انتخاب بهترین روش درمانی باید با مشورت بهترین جراح زنان در تهران و بر اساس شرایط خاص هر فرد صورت گیرد. به طور کلی روشهای درمان این بیماری به شرح زیر است:
- دارودرمانی
- جراحی لاپاراسکوپی
- تغییر سبک زندگی
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، اندومتریوز بیماری ای بوده که اگرچه خوش خیم محسوب می شود اما تاثیرات عمیقی بر سلامت جسمی، روانی و کیفیت زندگی فرد می گذارد. تشخیص به موقع، انتخاب روش درمانی مناسب و آگاهی بخشی مداوم نقش بسزایی در مدیریت بهتر این بیماری ایفا می کنند. اگر شما یا یکی از عزیزانتان با علائمی مانند دردهای مزمن لگنی، قاعدگی های دردناک یا مشکلات باروری مواجه هستید، مراجعه به یک متخصص مجرب راهگشا می باشد. در این زمینه، دکتر شهلا نوری، جراح زنان تهران با تجربه و دانش تخصصی در حوزه بیماری های زنان از جمله اندومتریوز می تواند در تشخیص و درمان موثر این بیماری همراه شما باشد.
