عوارض فیبروم رحم موضوعی است که خیلی از زنان در سنین باروری با آن رو به رو می شوند؛ توده هایی خوش خیم که از عضله ی رحم منشأ می گیرند و بسته به اندازه، تعداد و محل قرارگیری متغیر می باشند. اما این توده ها دقیقا چه عوارضی ایجاد می کنند و از کجا بفهمیم علائمی که تجربه می کنیم می تواند به فیبروم مربوط باشد؟ فیبروم ها ممکن است با خونریزی های شدید یا طولانی قاعدگی، کم خونی و ضعف، درد یا احساس فشار در لگن، تکرر ادرار یا یبوست، درد هنگام رابطه جنسی و گاهی مشکلات باروری یا عوارض بارداری همراه شوند. در ادامه قرار است به صورت علمی و روشن درباره مهمترین عوارض فیبروم رحم، علت ایجاد هر علامت، نشانه های هشداردهنده بپردازیم پس با ما همراه باشید.
عوارض و خطرات فیبروم رحم
فیبروم رحم توده ای خوش خیم و نسبتا شایع است که از بافت عضلانی رحم رشد می کند و در بسیاری از زنان سنین باروری دیده می شود. خیلی وقت ها فیبروم ها بی علائم می مانند اما وقتی اندازه شان بزرگ شود یا در محل های حساس رشد کنند روی خونریزی قاعدگی، عملکرد روده و مثانه، کیفیت رابطه جنسی و حتی بارداری اثر می گذارند. در ادامه به مهمترین عوارض و خطرات اشاره می نماییم:
کم خونی (آنمی)
یکی از شایع ترین پیامدهای فیبروم، خونریزی زیاد در دوران قاعدگی است که به مرور ذخایر آهن بدن را کم می کند. وقتی خونریزی شدید یا طولانی شود، مقدار هموگلوبین کاهش می یابد و کم خونی شکل می گیرد. کم خونی باعث رنگ پریدگی، تپش قلب، سردرد و کاهش تمرکز می شود. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، کیفیت زندگی افت می کند و گاهی حتی نیاز به درمان جدی تر پیش می آید.
خستگی و ضعف مداوم
خستگی به خودی خود همیشه علامت مستقیم فیبروم نیست اما خیلی وقت ها نتیجه کم خونی ناشی از خونریزی های شدید است. وقتی اکسیژن رسانی خون کاهش پیدا می کند، فرد حتی با فعالیت های ساده هم زود از پا می افتد. خواب آلودگی، بی حالی، کاهش انرژی و افت عملکرد روزانه از نشانه های رایج هستند.
رابطه جنسی دردناک
محل قرارگیری فیبروم باعث درد یا ناراحتی هنگام رابطه جنسی می شود به خصوص اگر فیبروم نزدیک دهانه رحم یا در قسمت هایی باشد که در حین نزدیکی تحت فشار قرار می گیرند. فیبروم های بزرگ تر همچنین با ایجاد فشار ثابت در لگن، حساسیت و درد را بیشتر می کنند. این مسئله ممکن است به اضطراب، کاهش میل جنسی و تنش در رابطه زناشویی منجر شود.
یبوست و کندی حرکات روده
رحم در نزدیکی روده بزرگ قرار دارد و فیبروم های پشت رحم یا فیبروم های حجیم می توانند به روده فشار بیاورند. این فشار باعث کند شدن عبور مدفوع و ایجاد یبوست مزمن می شود. گاهی فرد احساس می کند تخلیه کامل انجام نمی شود یا دفع برایش دشوار و دردناک است. اگر یبوست بدون دلیل واضح مکرر باشد، بهتر است احتمال اثر فیبروم هم بررسی شود.
تنسموس (احساس دفع بدون تخلیه)
تنسموس یعنی فرد حس می کند باید دفع داشته باشد اما عملا چیزی دفع نمی شود یا تخلیه ناقص است. فیبروم با فشردن راست روده این حس آزاردهنده را ایجاد می کند و همراه با یبوست، نفخ و فشار لگنی می باشد. تکرار این حالت، هم از نظر جسمی خسته کننده است و هم اضطراب ایجاد می کند.
بیشتر بخوانید: روشهای پیشگیری از فیبروم رحم
خونریزی غیرطبیعی واژینال
فیبروم ها ممکن است باعث قاعدگی های بسیار شدید، طولانی یا حتی لکه بینی بین دوره ها شوند. این خونریزی ها همیشه دردناک نیستند اما باعث نگرانی، محدودیت در فعالیت روزمره و کاهش اعتماد به نفس می شوند. در برخی افراد، شدت خونریزی به حدی است که لباس و برنامه روزانه را تحت تاثیر قرار می دهد. از مهمترین عوارض فیبروم رحم همین تغییرات خونریزی است که باید جدی گرفته شود.
نفخ و اتساع شکم
نفخ ناشی از فیبروم می تواند چند شکل داشته باشد: گاهی شکم واقعا برجسته تر می شود چون فیبروم به روده فشار می آورد و اتساع ایجاد می کند. در برخی افراد نیز اختلال در حرکت طبیعی روده باعث افزایش گاز و احساس ورم شکم می شود. همچنین یبوست و کندی گوارش نفخ را تشدید می کند و حتی به گرفتگی شکم می رسد.
سیری کاذب و کاهش وزن غیرعادی
اگر فیبروم بزرگ باشد، ممکن است روی فضای شکم فشار بیاورد و فرد خیلی زود احساس پُری کند. در این حالت اشتها کاهش می یابد و گاهی کاهش وزن غیر منتظره رخ می دهد. بعضی افراد هم همزمان بزرگ شدن شکم را تجربه می کنند اما وزن کلی بدن تغییر زیادی ندارد که گیج کننده باشد.
فشار روی معده و احساس سفتی یا پری
فیبروم های حجیم فقط به روده و مثانه فشار نمی آورند؛ گاهی احساس فشار در قسمت بالاتر شکم هم ایجاد می شود و فرد آن را به مشکلات معده نسبت می دهد. این فشار به شکل نفخ، سنگینی یا ناراحتی گوارشی خود را نشان می دهد. به همین دلیل ممکن است مدت ها درمان های گوارشی انجام شود اما علت اصلی باقی بماند.
درد مبهم شکم یا لگن
همه افراد مبتلا به فیبروم درد ندارند اما وقتی فیبروم ها بزرگ یا متعدد شوند، درد مبهم و مزمن ممکن است ظاهر شود. این درد معمولا مداوم یا دوره ای است و گاهی به کمر هم می زند. نشستن طولانی، فعالیت زیاد یا نزدیک شدن به قاعدگی آن را تشدید می کند.
فشار و سنگینی در پایین شکم یا لگن
فیبروم های بزرگ معمولا به جای ایجاد درد تیز، یک حس سنگینی و فشار مبهم در لگن و زیر شکم ایجاد می کنند. بعضی زنان این حس را شبیه وجود یک توده یا پُری دائمی توصیف می کنند. بزرگ شدن رحم یکی از عوارض فیبروم رحم بوده که می تواند خم شدن، دراز کشیدن یا ورزش کردن را سخت تر کند. اگر این فشار همراه با افزایش اندازه شکم یا درد پیشرونده باشد، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
برهم خوردن تعادل هورمونی
اگرچه فیبروم ها خودشان هورمون تولید نمی کنند اما رشدشان به هورمون های زنانه (مثل استروژن و پروژسترون) حساس است. به همین دلیل تغییرات هورمونی روی علائم و اندازه فیبروم اثر می گذارد. در برخی افراد، نشانه هایی مثل تشدید خونریزی یا بزرگ شدن رحم در دوره هایی از زندگی بیشتر دیده می شود.
بیشتر بخوانید: ترکیدن فیبروم رحم
ناباروری یا کاهش شانس بارداری
فیبروم باروری را از چند مسیر تحت تاثیر قرار می دهد: تغییر شکل حفره رحم، اختلال در لانه گزینی جنین یا ایجاد مانع در مسیر عبور اسپرم. همه فیبروم ها ناباروری ایجاد نمی کنند اما بعضی انواع مهمتر هستند. اگر فرد قصد بارداری داشته باشد و بارداری رخ ندهد، بررسی فیبروم یکی از قدم های رایج تشخیصی است.
افزایش احتمال سقط جنین
وجود فیبروم در بارداری همیشه مشکل ساز نیست اما در برخی شرایط خطر سقط را بالا می برد. این خطر وقتی بیشتر مطرح می شود که فیبروم ها متعدد، بزرگ یا نزدیک محل لانه گزینی باشند. فیبروم ممکن است باعث درد شکمی، تحریک پذیری رحم یا اختلال در خون رسانی مناسب شود.
اختلال در رشد جنین
وقتی فیبروم بزرگ باشد، فضای داخل رحم محدود می شود و جنین ممکن است فضای کافی برای رشد و حرکت طبیعی نداشته باشد. همچنین اگر فیبروم نزدیک جفت باشد، ممکن است در خون رسانی و دریافت مواد مغذی اختلال ایجاد کند. نتیجه می تواند افزایش احتمال مشکلات رشد، وضعیتهای نامناسب جنین یا حتی برخی عوارض بارداری باشد.
جدا شدن جفت (دکولمان)
در برخی بارداری ها، فیبروم های متعدد یا فیبروم های بزرگ (مثلاً بالاتر از حدود ۵ سانتی متر) می توانند خطر جدا شدن جفت را افزایش دهند، به خصوص اگر فیبروم نزدیک جفت قرار گرفته باشد. جدا شدن جفت وضعیت مهمی است چون می تواند اکسیژن و مواد غذایی رسانده شده به جنین را کم کند و برای مادر هم خونریزی ایجاد کند.
مشکلات کلیوی (هیدرونفروز)
گاهی فیبروم به حالب (لوله ای که ادرار را از کلیه به مثانه می برد) فشار وارد می کند و مسیر خروج ادرار را تنگ می سازد. در این حالت، کلیه متورم می شود و هیدرونفروز رخ می دهد. علائم شامل تکرر ادرار، درد هنگام ادرار، درد پهلو یا کمر و احساس فشار می باشد. اگر طولانی شود، احتمال آسیب کلیوی هم مطرح می شود؛ بنابراین این مورد از مهمترین عوارض فیبروم رحم است که نباید نادیده گرفته شود.
عوارض فیبروم رحم در بارداری
فیبروم های رحمی توده هایی خوش خیم هستند که ممکن است قبل از بارداری وجود داشته باشند یا در دوران بارداری به دلیل تغییرات هورمونی بزرگ تر و علائم دار شوند. با اینکه بسیاری از زنان دارای فیبروم، بارداری طبیعی و بدون مشکل را تجربه می کنند اما در برخی موارد احتمال بروز عوارض افزایش می یابد. در ادامه مهمترین موارد مرتبط با عوارض فیبروم رحم در بارداری ذکر شده است:
- مشکلات جفت
- جدا شدن جفت
- محدودیت رشد جنین
- خونریزی شدید پس از زایمان
- افزایش احتمال زایمان سزارین
- درد، تورم یا ناراحتی شدید شکم
- زایمان زودرس (تولد قبل از هفته 37)
- انقباضات ضعیف رحم در زایمان طبیعی
- قرارگیری غیر طبیعی جنین و نیاز به سزارین
- سقط جنین (از دست دادن زودهنگام بارداری)
- باز نشدن کافی دهانه رحم برای زایمان واژینال
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، عوارض فیبروم رحم به اندازه، تعداد و محل قرارگیری فیبروم ها بستگی دارد و به همین دلیل در برخی افراد هیچ علامت مهمی دیده نمی شود اما در بعضی دیگر به شکل خونریزی های شدید و طولانی، کم خونی و خستگی، درد و فشار لگنی، مشکلات ادراری و گوارشی، درد هنگام رابطه جنسی و حتی اختلال در باروری یا بارداری خود را نشان می دهد. نکته کلیدی این است که بسیاری از این عوارض با تشخیص به موقع و انتخاب درمان مناسب قابل کنترل یا پیشگیری هستند؛ بنابراین اگر خونریزی غیرطبیعی، درد مداوم لگن، بزرگ شدن شکم، تکرر ادرار یا علائم کم خونی دارید، بهتر است ارزیابی تخصصی را جدی بگیرید.
