ترکیدن فیبروم رحم یکی از نادرترین اما نگران کننده ترین عوارض توده های خوش خیم رحمی بوده که با درد ناگهانی شکم یا لگن، خونریزی و گاهی علائمی شبیه شکم حاد خود را نشان می دهد. فیبروم ها به آرامی رشد می کنند و در اغلب موارد خطر فوری ایجاد نمی کنند اما وقتی دچار تغییرات خاصی مثل خونریزی داخل توده، پیچ خوردگی (در انواع پایه دار) یا تحلیل خونرسانی شوند، ممکن است وضعیت به شکل حاد بروز کند. اینجاست که یک سوال مهم مطرح می شود: آیا هر درد شدید و یک باره در فردی که فیبروم دارد به معنی ترکیدن فیبروم است یا ناشی از علل دیگری می باشد که حتی خطرناک ترند؟ در ادامه این مقاله ابتدا تعریف دقیق ترکیدن یا پارگی مرتبط با فیبروم را بررسی می کنیم سپس به علائم، روشهای تشخیص، روشهای درمان و مراقبت های پس از درمان می پردازیم پس با ما همراه باشید.
ترکیدن فیبروم رحم چیست؟
ترکیدن فیبروم رحم به پارگی ناگهانی توده فیبرومی داخل رحم یا اطراف آن گفته می شود که باعث نشت خون یا مایع از بافت فیبروم و ایجاد علائم حاد می شود. این وضعیت در اثر کاهش خونرسانی و نکروز (مرگ بافتی)، پیچ خوردگی فیبروم های پایه دار یا وارد شدن فشار و ضربه به ناحیه شکم رخ می دهد. پیامد آن اغلب درد شدید و ناگهانی شکم یا لگن است و ممکن است با خونریزی، تب، تهوع و ضعف عمومی همراه شود. در موارد شدیدتر، افت فشار خون و نشانه های شوک نیز دیده می شود که خطرناک است. بهتر است بدانید با اینکه ترکیدن فیبروم اتفاقی نادر است اما از نظر پزشکی یک وضعیت اورژانسی محسوب می شود.
علت ترکیدن فیبروم رحم
این بیماری زمانی مطرح می شود که خونرسانی به توده مختل شده یا در اثر فشار و عوامل بیرونی، بافت فیبروم رحم آسیب ببیند و دچار نکروز یا پارگی شود. با اینکه این اتفاق نادر است، شناخت علت های زمینه ساز آن کمک می کند موارد پرخطر زودتر شناسایی شوند. در ادامه، مهمترین علل احتمالی ترکیدن فیبروم رحم را مرور می کنیم.
- عفونت داخل فیبروم و تضعیف بافت آن
- رشد سریع فیبروم در اثر تغییرات هورمونی
- افزایش ناگهانی خونرسانی و تغییرات عروقی
- کاهش خونرسانی و ایجاد نکروز در بافت فیبروم
- جدا شدن فیبروم از دیواره رحم در اثر فشار یا ضربه
- افزایش فشار خون و تغییرات عروقی در دوران بارداری
- پیچ خوردگی فیبروم های ساقه دار و قطع جریان خون
- رشد بیش از حد فیبروم و ناکافی شدن خونرسانی به آن
- افزایش سطح استروژن (بارداری یا مصرف برخی داروهای هورمونی)
- ضربه یا آسیب فیزیکی به شکم و لگن (مانند تصادف یا ضربه مستقیم)
- افزایش فشار شکمی (فعالیت بدنی شدید، ورزش سنگین، زور زدن مکرر)
- فشار فیبروم های بزرگ بر بافت ها و رگ های اطراف و اختلال گردش خون
علائم ترکیدن فیبروم رحم
ترکیدن یا تخریب حاد فیبروم رحم یک اتفاق نادر است اما وقتی رخ می دهد با علائمی ناگهانی و شدید خودش را نشان می دهد و شبیه برخی اورژانس های شکمی می باشد. از آنجا که فیبروم ها برای رشد به استروژن وابسته اند، بعد از یائسگی اغلب کوچک تر می شوند؛ با این حال در بعضی شرایط مثل کاهش خونرسانی، پیچ خوردگی فیبروم های پایه دار (ساقه دار) یا آسیب و فشار به شکم، احتمال بروز علائم حاد بیشتر می شود. در ادامه به مهمترین علائم ترکیدن فیبروم رحم اشاره می نماییم:
درد ناگهانی و بسیار شدید شکم یا لگن
این درد به صورت ناگهانی شروع می شود و تیز، کوبنده یا غیرقابل تحمل می باشد. بسیاری از افراد آن را با درد شدید قاعدگی مقایسه می کنند، با این تفاوت که ناگهانی تر است و فروکش نمی کند. درد ممکن است در پایین شکم متمرکز شود یا به لگن و حتی کمر تیر بکشد. علت آن پارگی/تجزیه فیبروم، التهاب اطراف و تحریک پردههای داخلی شکم است.
خونریزی غیرطبیعی یا شدید واژینال
در صورت پارگی یا تخریب فیبروم، ممکن است خونریزی خارج از قاعدگی یا خونریزی بسیار شدید رخ دهد. این خونریزی با “پریودهای سنگین ناشی از فیبروم” فرق دارد، چون ناگهانی تر است و گاهی همراه با علائم افت حجم خون دیده می شود. در برخی موارد، لکه بینی یا تشدید خونریزی قاعدگی هم اتفاق می افتد. اگر خونریزی به حدی باشد که باعث ضعف، رنگ پریدگی یا سرگیجه شود، باید اورژانسی تلقی شود.
بیشتر بخوانید: فیبروم رحم در بارداری
ترشحات غیرطبیعی
بعد از تخریب یا آسیب بافتی، ترشحات واژینال تغییر می کند و رنگ تیره یا قهوه ای پیدا می کند. گاهی این ترشحات بوی نامطبوع دارند که ممکن است به معنای همراهی عفونت یا التهاب باشد. در برخی افراد، ترشح آبکی و شفاف هم گزارش می شود. اگر ترشح غیرعادی با درد شدید، تب یا خونریزی همراه باشد، نیاز به معاینه سریع دارد.
تب، لرز و علائم عفونت
تب نشانه واکنش التهابی بدن یا در مواردی علامت عفونت پس از تخریب بافت فیبروم می باشد. این حالت ممکن است با لرز، بدن درد، بی حالی و بدحالی عمومی همراه شود. در برخی شرایط، افزایش گلبول های سفید خون نیز دیده می شود که در آزمایش مشخص می گردد. لازم به ذکر است تب همراه با درد شدید شکم یا ترشح بدبو را باید جدی گرفت.
سرگیجه و احساس سبکی سر
اگر خونریزی داخلی یا از دست دادن خون رخ دهد، کاهش حجم خون باعث سرگیجه یا سیاهی رفتن چشم ها می شود. این علامت هنگام ایستادن یا حرکت ناگهانی بیشتر می شود. گاهی فرد احساس می کند نزدیک است غش کند یا تمرکز کافی ندارد. سرگیجه در کنار درد شدید و خونریزی یک هشدار مهم است.
تهوع و استفراغ
درد شدید، استرس جسمی و تحریک دستگاه گوارش باعث تهوع یا حتی استفراغ می شود. همچنین اگر خونریزی شدید به کم خونی (آنمی) منجر شود، تهوع همراه با ضعف و بی حالی تشدید می گردد. بعضی افراد این حالت را با دل پیچه یا حالت ناخوشی عمومی توصیف می کنند.
افت فشار خون و علائم شوک
افت فشار خون یکی از جدی ترین نشانه هاست و در اثر خونریزی شدید داخلی یا خارجی رخ می دهد. فرد ممکن است دچار تعریق سرد، رنگ پریدگی، گیجی، ضعف شدید یا حتی کاهش سطح هوشیاری شود. این وضعیت سریع پیشرفت می کند و ممکن است خطرناک باشد.
احساس فشار، گرفتگی یا پری در پایین شکم
برخی افراد احساس سنگینی، فشار یا گرفتگی عمیق در ناحیه تحتانی شکم دارند که شبیه گرفتگی قاعدگی است اما شدیدتر و غیرمعمول تر ظاهر می شود. التهاب بافت های اطراف و تحریک عروق و اعصاب در زمان پارگی چنین حسی ایجاد می کند. گاهی این احساس با نفخ یا انقباض شکم همراه است.
تورم شکم و حساسیت به لمس
نشت خون یا مایعات و واکنش التهابی باعث تورم شکم و احساس سفتی یا پری غیرطبیعی می شود. در این شرایط، ممکن است حتی لمس آرام شکم دردناک باشد و فرد از معاینه یا فشار روی شکم ناراحت شود. بعضی ها تغییر در فرم شکم یا افزایش سریع نفخ را گزارش می کنند.
تنگی نفس یا تنفس سریع
در شرایط شدید، بدن به دلیل درد شدید، اضطراب، افت فشار یا کاهش خونرسانی ممکن است تنفس را سریع تر کند. اگر فیبروم بزرگ باشد یا شکم متورم شود، ممکن است فشار روی دیافراگم نیز حس تنگی نفس را بدتر کند. گاهی فرد احساس می کند نمی تواند نفس عمیق بکشد یا نفس نفس می زند. این علامت وقتی با سرگیجه یا تپش قلب همراه باشد اهمیت بیشتری دارد.
ضربان قلب بالا (تپش قلب)
وقتی خونریزی یا افت فشار رخ دهد، بدن برای جبران کاهش اکسیژن رسانی، ضربان قلب را بالا می برد. فرد ممکن است تپش قلب، اضطراب، لرزش یا احساس کوبش در سینه را تجربه کند. تاکی کاردی همراه با ضعف، رنگ پریدگی یا تعریق دیده می شود.
ضعف و بی حالی عمومی
ضعف نتیجه مستقیم درد شدید، خونریزی، افت فشار یا کاهش اکسیژن رسانی به بافت ها می باشد. فرد ممکن است توان انجام کارهای روزمره را از دست بدهد و احساس کوفتگی یا بی انرژی بودن کند. این علامت گاهی با خواب آلودگی، بی قراری یا کاهش تمرکز همراه می شود.
تغییرات ادراری و گوارشی
فیبروم های بزرگ یا التهاب اطراف رحم روی مثانه و روده فشار می آورد و علائمی مثل تکرر ادرار، فوریت ادرار یا احساس تخلیه ناقص ایجاد می کند. از سمت گوارش هم ممکن است یبوست، نفخ یا احساس فشار روده ای رخ دهد. این نشانه ها به تنهایی اختصاصی نیستند اما اگر همزمان با درد حاد یا خونریزی پدیدار شوند، در تشخیص کمک کننده می باشند.
عوارض ترکیدن فیبروم رحم
ترکیدن فیبروم رحم یک وضعیت خطرناک و اورژانسی می باشد چون بسته به شدت پارگی و میزان خونریزی، عوارض آن از یک درد شدید تا تهدید جان بیمار متفاوت است. خونریزی داخلی یا واژینال ممکن است منجر به کم خونی و افت فشار خون شود و در موارد شدید، علائم شوک مثل ضعف شدید و سرگیجه ایجاد کند.
نشت خون و مایعات به حفره شکمی زمینه ساز التهاب، عفونت و حتی عوارض نادر اما جدی مانند سندرم شوک سمی می شود. همچنین ممکن است به بافت های اطراف رحم آسیب برسد و پیامدهایی مثل چسبندگی لگنی، درد مزمن، مشکلات باروری یا در برخی شرایط نیاز به جراحی اورژانسی و حتی هیسترکتومی ایجاد گردد. این عارضه در دوران بارداری حساس تر و پرخطرتر است و به همین دلیل در صورت مشاهده علائم هشداردهنده باید سریعا به بهترین دکتر زنان در فرمانیه مراجعه نمایید.
چه زمانی احتمال ترکیدن فیبروم رحم بیشتر می شود؟
ترکیدن فیبروم رحم به طور کلی اتفاقی نادر است اما در برخی شرایط، احتمال بروز آن بالاتر می رود؛ به خصوص وقتی فیبروم آن قدر بزرگ یا تحت فشار باشد که خون رسانی کافی دریافت نکند و به سمت نکروز (مرگ بافتی) برود. شناخت این موقعیت های پرخطر کمک می کند علائم هشداردهنده را جدی تر بگیرید و در زمان مناسب برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. مواردی که احتمال ترکیدن فیبروم را بیشتر می کنند:
- رشد سریع فیبروم در مدت کوتاه
- کاهش خونرسانی به فیبروم و ایجاد نکروز
- عفونت داخل فیبروم یا بافت های اطراف آن
- مصرف برخی داروها یا درمان های هورمونی
- تغییرات هورمونی شدید (به خصوص افزایش استروژن)
- ضربه یا آسیب فیزیکی به شکم/لگن (مثل تصادف یا ضربه مستقیم)
- دوران بارداری (به دلیل تغییرات هورمونی و افزایش جریان خون رحم)
- بزرگ شدن فیبروم (به ویژه توده های بزرگ تر که بیشتر مستعد کمبود خونرسانی اند)
- فشار زیاد داخل شکم (فعالیت های خیلی سنگین، زور زدن های مکرر، فشارهای شدید بدنی)
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، ترکیدن فیبروم رحم اگرچه عارضه ای نادر است اما به دلیل احتمال خونریزی داخلی و ایجاد وضعیت اورژانسی از نظر پزشکی موضوعی جدی محسوب می شود. این مشکل زمانی رخ می دهد که فیبروم دچار کاهش خونرسانی، نکروز یا آسیب ناگهانی شود و در نتیجه با علائمی تند و غیرمعمول خود را نشان دهد. مهمترین علائم ترکیدن فیبروم رحم شامل درد ناگهانی و شدید شکم یا لگن، خونریزی غیرطبیعی یا شدید، ترشحات غیرعادی، تب و لرز، تهوع و استفراغ، سرگیجه، ضعف شدید، افت فشار خون، تپش قلب و گاهی تورم و حساسیت شکم است. از آنجا که برخی از این نشانه ها ممکن است با بیماری های دیگری مثل کیست تخمدان، عفونت لگنی یا آپاندیسیت اشتباه شوند، تشخیص دقیق فقط با ارزیابی پزشکی امکان پذیر است.
