فیبروم رحم یکی از شایع ترین تومورهای غیرسرطانی در میان زنان در سنین باروری بوده که از بافت عضلانی رحم منشا می گیرد. این توده های خوش خیم ممکن است بدون علائم باشند یا با نشانه هایی مانند خونریزی های شدید قاعدگی، درد لگن، فشار بر مثانه یا ناباروری ظاهر شوند. اما چرا برخی زنان دچار فیبروم می شوند و برخی دیگر نه؟ آیا اندازه و محل قرارگیری فیبروم بر علائم آن تاثیر دارد؟ در این مقاله قصد داریم به طور جامع به بررسی فیبروم رحم، دلایل، علائم، روشهای تشخیص و درمان آن بپردازیم پس با ما همراه باشید.
فیبروم رحم چیست؟
فیبروم رحم که با نام پزشکی «لیومیوم» نیز شناخته می شود، تومور خوش خیمی بوده که از سلول های عضلانی و بافت همبند دیواره رحم تشکیل می شود. معمولا این توده ها سرطانی نیستند اما بسته به اندازه، تعداد و محل قرارگیریشان بر سلامت و کیفیت زندگی زنان تاثیر می گذارند. رحم عضوی گلابی شکل در لگن زنان بوده که نقش اصلی آن در بارداری و حفظ جنین است. بهتر است بدانید وجود فیبروم ها اندازه رحم را به طور چشمگیری افزایش می دهد. فیبروم ها می توانند به شکل تکی یا خوشه ای ظاهر شوند و اندازه آنها از چند میلی متر تا بیش از 20 سانتی متر متغیر است.
علائم فیبروم رحم
فیبروم رحم یکی از شایع ترین تومورهای غیرسرطانی و بیماری های رحم در میان زنان در سنین باروری بوده که از بافت عضلانی و همبند رحم تشکیل می شود. این توده ها کوچک و بدون علائم باقی می مانند یا در صورت بزرگ شدن باعث بروز نشانه های آزاردهنده می شوند. شدت و نوع علائم فیبروم تا حد زیادی به اندازه، تعداد و محل قرارگیری آنها بستگی دارد.
بسیاری از زنان ممکن است سال ها بدون آگاهی از وجود فیبروم زندگی کنند تا اینکه در بررسی های دوره ای یا هنگام پیگیری مشکلات باروری، وجود آن کشف شود. از سوی دیگر، علائمی که فیبروم را ایجاد می کند با نشانه های بیماری های دیگر مانند پولیپ رحم، اختلالات تخمدانی یا حتی برخی سرطان های زنانه اشتباه گرفته می شود. در ادامه به مهمترین علائم احتمالی فیبروم رحم اشاره می نماییم:
- یبوست
- تکرر ادرار
- احتمال سقط جنین
- درد لگنی یا کمردرد
- قاعدگی های دردناک
- درد در ناحیه زیر شکم
- خونریزی شدید قاعدگی
- درد هنگام رابطه جنسی
- ناراحتی در ناحیه رکتوم
- تورم یا بزرگ شدن شکم
- طولانی شدن دوره پریود
- خونریزی بین دوره های قاعدگی
- ناباروری یا مشکلات در بارداری
- احساس فشار در ناحیه شکم یا لگن
- کم خونی ناشی از خونریزی های شدید
بیشتر بخوانید: عوارض فیبروم رحم
دلایل بروز فیبروم رحم
فیبروم رحم، توده ای غیرسرطانی و خوش خیم بوده که در بافت عضلانی رحم شکل می گیرد. با اینکه این عارضه یکی از شایع ترین مشکلات در سنین باروری بوده اما هنوز دلیل دقیق بروز آن به طور کامل مشخص نشده است. با این حال، پژوهش ها نشان داده اند که عوامل مختلفی در بروز و رشد فیبروم ها نقش دارند. لازم به ذکر است شناخت این دلایل به کاهش احتمال ابتلا یا کنترل بهتر این بیماری کمک کند. به طور کلی دلایل بروز این عارضه به شرح زیر است:
- چاقی و اضافه وزن
- وراثت و سابقه خانوادگی
- دیابت یا مقاومت به انسولین
- التهاب مزمن در بدن یا رحم
- کم تحرکی و سبک زندگی بی تحرک
- سقط های مکرر یا سابقه بارداری ناموفق
- افزایش سطح فاکتورهای رشد (مانند IGF)
- استرس مزمن و بالا رفتن هورمون کورتیزول
- افزایش ماتریکس خارج سلولی (ECM) در بافت رحم
- اختلال در تعادل هورمون ها (افزایش استروژن، کاهش پروژسترون)
- رژیم غذایی ناسالم (مصرف زیاد قند، کربوهیدرات و چربی های ناسالم)
انواع فیبروم رحم
همانطور که در بالا ذکر کردیم، فیبروم رحم یکی از رایج ترین توده های خوشخیم در بین زنان در سنین باروری است که در بافت عضلانی رحم رشد می کند. درک انواع مختلف فیبروم های رحمی، نقش بسزایی در انتخاب روش درمانی مناسب دارد. تقسیم بندی این توده ها بر اساس محل رشد آنها در رحم انجام می شود. در ادامه به معرفی انواع فیبروم های رحمی می پردازیم:
فیبروم اینترامورال (داخل دیواره رحم)
رایج ترین نوع فیبروم بوده که در لایه عضلانی میانی رحم (میومتر) رشد می کند. این نوع فیبروم ممکن است باعث بزرگ شدن رحم و ایجاد احساس فشار یا درد در ناحیه لگن شود.
فیبروم ساب سروزال (زیر سروزی یا بیرونی)
این توده ها در بخش خارجی دیواره رحم شکل می گیرند و گاهی آنقدر بزرگ می شوند که رحم را از یک سمت بزرگ تر نشان می دهند. در صورت رشد زیاد، ممکن است به اندام های اطراف مانند مثانه یا روده فشار وارد کنند.
بیشتر بخوانید: ترکیدن فیبروم رحم
فیبروم ساقه دار (پدانکوله)
نوعی از فیبروم های ساب سروزال است که روی پایه ای باریک یا ساقه ای رشد می کند و از رحم آویزان می شود. این نوع فیبروم ممکن است حرکت کرده و باعث درد ناگهانی و شدید شود، به خصوص اگر ساقه آن دچار پیچ خوردگی شود.
فیبروم ساب موکوزال (زیر مخاطی)
فیبروم ساب موکوزال کمتر شایع است و در لایه داخلی رحم نزدیک به پوشش آندومتر، ایجاد می شود. ساب موکوزال ها اغلب با خونریزی شدید قاعدگی و اختلال در باروری همراه اند زیرا فضای داخلی رحم را اشغال می کنند.
بیشتر بخوانید: فیبروم رحم در بارداری
روشهای تشخیص فیبروم رحم
معمولا این بیماری بدون علائم خاصی ظاهر می شوند و در بسیاری از موارد به صورت تصادفی و در طی معاینات دوره ای تشخیص داده می شوند. با این حال در برخی زنان باعث علائمی مانند خونریزی های غیرطبیعی، درد لگن یا مشکلات باروری می شوند. به همین دلیل تشخیص به موقع و دقیق این توده ها از اهمیت زیادی برخوردار است. ابتدا در صورت مشاهده هر یک از علائم این بیماری باید به بهترین جراح زنان تهران مراجعه نمایید تا با بهره گیری از روشهای مختلف تصویربرداری و بررسی های بالینی وجود فیبروم را تایید کرده و نوع و محل آن را مشخص کند. در ادامه به روشهای مختلف تشخیص فیبروم رحم اشاره می کنیم:
- ام آر آی لگن
- هیستروسکوپی
- لاپاراسکوپی رحم
- تست پاپ اسمیر
- سونوگرافی شکمی
- هیستروسالپنگوگرافی
- معاینه فیزیکی و لگنی
- سونوگرافی ترانس واژینال
- سی تی اسکن (در برخی موارد خاص)
- نمونه برداری یا بیوپسی در صورت نیاز
- هیستروسونوگرافی (سونوهیستروگرافی یا سونوگرافی انفوزیون نمکی)
روشهای درمان فیبروم رحم
بهتر است بدانید زمانی که اندازه فیبروم ها افزایش یافته یا علائم آزاردهنده ای مانند درد لگن، خونریزی شدید قاعدگی، یا اختلال در باروری ایجاد شود، مداخله پزشکی ضروری خواهد بود. تصمیم برای درمان به عواملی مانند سن بیمار، شدت علائم، محل و اندازه فیبروم و تمایل به حفظ قدرت باروری بستگی دارد.
برخی مواقع فیبروم ها با نزدیک شدن به دوران یائسگی کوچک شده و از بین می روند. اما در موارد دیگر، پزشک بر اساس شرایط بیمار ممکن است درمان های دارویی، جراحی یا سایر روشهای غیرتهاجمی را پیشنهاد کند. در ادامه به روشهای درمان فیبروم رحم اشاره می نماییم:
- لیزر درمانی
- تغییر سبک زندگی
- آمبولیزاسیون شریان رحمی
- سونوگرافی متمرکز با هدایت MRI
- دارو درمانی برای کنترل هورمون ها
- درمان خانگی مکمل با مشورت پزشک
- جراحی هیسترکتومی (برداشت کامل رحم)
- استفاده از IUD هورمونی برای کاهش خونریزی
- جراحی میومکتومی (برداشت فیبروم با حفظ رحم)
- استفاده از مکمل های آهن برای کنترل کم خونی ناشی از خونریزی
بیشتر بخوانید: پیشگیری از فیبروم رحم
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، فیبروم رحم یکی از شایع ترین بیماری های غیرسرطانی رحم بوده که در بسیاری از زنان به ویژه در سنین باروری دیده می شود. خوشبختانه اغلب فیبروم ها بدون علائم هستند و نیاز به درمان خاصی ندارند اما در برخی موارد ممکن است باعث بروز مشکلاتی مانند درد لگن، خونریزی شدید قاعدگی، ناباروری یا اختلال در عملکرد مثانه و روده شوند. تشخیص به موقع و انتخاب روش درمانی مناسب با توجه به وضعیت عمومی بیمار، اندازه و محل فیبروم ها و شرایط باروری اهمیت بالایی دارد. برای بررسی و درمان تخصصی فیبروم رحم، مراجعه به یک پزشک حاذق و باتجربه ضروری است. در این زمینه، دکتر شهلا نوری یکی از بهترین جراحان لاپاراسکوپی در کشور با دانش روز و تجربه بالا در درمان انواع فیبروم های رحمی، گزینه ای مطمئن برای مشاوره و درمان شما عزیزان می باشد.
